{"id":6785,"date":"2026-03-20T12:31:58","date_gmt":"2026-03-20T12:31:58","guid":{"rendered":"https:\/\/etnofon.pl\/?post_type=archiwum&p=6785"},"modified":"2026-03-26T09:35:22","modified_gmt":"2026-03-26T09:35:22","slug":"kolekcja-nagran-dra-hab-tomasza-nowaka-podhale-i-wilenszczyzna","status":"publish","type":"archiwum","link":"https:\/\/etnofon.pl\/en\/archiwum\/kolekcja-nagran-dra-hab-tomasza-nowaka-podhale-i-wilenszczyzna\/","title":{"rendered":"Kolekcja nagra\u0144 dra hab. Tomasza Nowaka (Podhale i Wile\u0144szczyzna)"},"content":{"rendered":"\n

dr hab. Tomasz Nowak, prof. UW<\/strong> o swoich nagraniach na Podhalu i na Wile\u0144szczy\u017anie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podhale<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Moje zainteresowanie badawcze Podhalem zacz\u0119\u0142o si\u0119 od studenckiego wyjazdu warsztatowego w roku 1994 do Bia\u0142ego Dunajca. Praktyka muzyczna \u015bpiewu  i gry na skrzypcach (z niezapomnianym W\u0142adys\u0142awem Trebuni\u0105-Tutk\u0105) pozwoli\u0142y mi na spojrzenie na kultur\u0119 muzyczn\u0105 Podhala niejako od \u015brodka. I tak przyszed\u0142 mi do g\u0142owy projekt (zako\u0144czony obron\u0105 pracy magisterskiej i artyku\u0142em w \u201eMuzyce\u201d 2001, nr 3) dotycz\u0105cy procesu przekazu tradycji na Podhalu na przyk\u0142adzie skrzypk\u00f3w. Odwiedza\u0142em wi\u0119c formalne i nieformalne szk\u00f3\u0142ki muzykowania, rozmawia\u0142em z ich mistrzami, zaprzyja\u017ania\u0142em si\u0119 z uczniami, gra\u0142em z niekt\u00f3rymi oraz towarzyszy\u0142em w ich wyst\u0119pach i pr\u00f3bach. Ale stara\u0142em si\u0119 nie zgubi\u0107 te\u017c tego, co by\u0142o w\u00f3wczas aktualne, a co mog\u0142o si\u0119 ju\u017c wi\u0119cej nie powt\u00f3rzy\u0107. Przy okazji wi\u0119c przeprowadzi\u0142em kilka wywiad\u00f3w o dzia\u0142alno\u015bci G\u00f3rali na scenie folkowej, uwieczni\u0142em kilku ju\u017c nieaktywnych mistrz\u00f3w, a tak\u017ce kilku muzyk\u00f3w \u015bredniego pokolenia, kt\u00f3rzy nie pojawiali si\u0119 na imprezach folklorystycznych, unikaj\u0105c tym samym prowadzonych w\u00f3wczas dokumentacji. Nieocenion\u0105 pomoc merytoryczn\u0105 uzyska\u0142em w\u00f3wczas od Aleksandry Szurmiak-Boguckiej, a tak\u017ce znakomitych animator\u00f3w kultury: Zygmunta Kuchty i Stanis\u0142awa Bukowskiego. Badania te, prowadzone mi\u0119dzy majem 1996 a marcem 1997 roku by\u0142y istotnym dope\u0142nieniem mojej formacji etnomuzykologicznej, a na Podhalu jestem te\u017c stale i aktywnie obecny. Rozmowy z Eugeniuszem Wilczkiem, czy te\u017c wsp\u00f3lne granie z Tadeuszem Szostakiem-Berd\u0105 zostan\u0105 w moim sercu na zawsze. Z drugiej strony nie zapomn\u0119 te\u017c nigdy psom Jana Stocha i Tomasza Skupnia, \u017ce nie potrafi\u0142y wobec mnie okaza\u0107 staropolskiej go\u015bcinno\u015bci, nawet wtedy, gdy ich w\u0142a\u015bciciele robili wszystko, by je okie\u0142zna\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wile\u0144szczyzna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 pono\u0107 m\u00f3j pradziadek od strony mamy pochodzi\u0142 z Wile\u0144szczyzny (Stankiewiczowie), to jednak nie potrafi\u0119 wskaza\u0107 niczego, co by z kultury tego regionu pozosta\u0142o w praktyce rodzinnej. Mimo to duchy przodk\u00f3w jednak daj\u0105 zna\u0107 o sobie i dbaj\u0105, by o swoich korzeniach nie zapomnie\u0107. Ju\u017c bowiem na drugim roku studi\u00f3w, uczestnicz\u0105c w Zespole Pie\u015bni i Ta\u0144ca UW \u201eWarszawianka\u201d pozna\u0142em kilka wspania\u0142ych os\u00f3b z Wile\u0144szczyzny, kt\u00f3re przyjecha\u0142y do Warszawy, aby studiowa\u0107. Wilno wi\u0119c i jego okolice jeszcze w czasie studi\u00f3w odwiedzi\u0142em kilkukrotnie. Gdy za\u015b zosta\u0142em przyj\u0119ty na pierwszy rok studi\u00f3w doktoranckich otrzyma\u0142em propozycj\u0119 od prof. Jana St\u0119szewskiego z UAM, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w ekspedycji student\u00f3w z muzykologii pozna\u0144skiej na Wile\u0144szczyzn\u0119 (wrzesie\u0144 1997). I tak projekt doktorancki, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 realizowany w okolicach W\u0142odawy trafi\u0142 do kosza, a ja zaj\u0105\u0142em si\u0119 Wile\u0144szczyzn\u0105, do czego zach\u0119cili mnie gor\u0105co: prof. Anna Czekanowska-Kukli\u0144ska (moja promotorka) i prof. Piotr Dahlig.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo, pod wp\u0142ywem o\u015brodka pozna\u0144skiego, zajmowa\u0142em si\u0119 bardziej pie\u015bni\u0105. Ale poniewa\u017c pie\u015b\u0144 by\u0142a ju\u017c dobrze w tym regionie udokumentowana z czasem w wi\u0119kszym stopniu zainteresowa\u0142em si\u0119 muzyk\u0105 instrumentaln\u0105 i ta\u0144cem. Moje badania trwa\u0142y do marca 2002 roku. Ich efektem sta\u0142a si\u0119 praca doktorska obroniona w styczniu 2003 roku, osiem artyku\u0142\u00f3w oraz dwie ksi\u0105\u017cki: Tradycje muzyczne spo\u0142eczno\u015bci polskiej na Wile\u0144szczy\u017anie. Opinie i zachowania<\/em>, (Warszawa 2005) i Tradycyjna kultura taneczna Wile\u0144szczyzny do 1939 roku<\/em> (Straduny 2014).<\/p>\n\n\n\n

Badania nad ta\u0144cem i muzyk\u0105 instrumentaln\u0105 zrealizowano dos\u0142ownie w ostatnim momencie \u2013 dziesi\u0119\u0107 lat po wydaniu mojego doktoratu jeden z czytelnik\u00f3w przejecha\u0142 si\u0119 moimi \u015bladami, a nast\u0119pnie zadzwoni\u0142 do mnie, m\u00f3wi\u0105c: \u201eWszyscy Pana informatorzy ju\u017c nie \u017cyj\u0105. Nawet ich instrumenty trudno jest odnale\u017a\u0107\u201d. Pierwszy raz w \u017cyciu mia\u0142em poczucie, \u017ce uda\u0142o si\u0119 mi uratowa\u0107 co\u015b i kogo\u015b od zapomnienia. Wtedy te\u017c \u2013 zreszt\u0105 wsp\u00f3lnie z poznanym podczas \u201epozna\u0144skiej ekspedycji\u201d Gustawem Juzal\u0105 – zaanga\u017cowa\u0142em si\u0119 w animacyjne projekty prowadzone przez Miros\u0142awa Nalaskowskiego, kt\u00f3rych celem by\u0142o przywr\u00f3cenie cho\u0107 cz\u0119\u015bci tych tradycji mieszka\u0144com Wile\u0144szczyzny oraz Warmii i Mazur, gdzie przesiedlono wielu \u201eWilniuk\u00f3w\u201d. Mi\u0142o wspominam te\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z zespo\u0142ami \u201ePer\u0142a Warmii\u201d z Lidzbarka Warmi\u0144skiego i z Zespo\u0142em Ta\u0144ca Ludowego \u201ePer\u0142a\u201d z Niemenczyna, kt\u00f3rych zainteresowa\u0142a spu\u015bcizna taneczna ich dziadk\u00f3w. Mam nadziej\u0119, \u017ce projekt\u00f3w takich b\u0119dzie wi\u0119cej, a zebrane przeze mnie materia\u0142y oka\u017c\u0105 si\u0119 przydatne.<\/p>\n\n\n\n

dr hab. Tomasz Nowak<\/p>\n\n\n\n

Kolekcja zosta\u0142a zdigitalizowany w ramach projektu Polska muzyka tradycyjna \u2013 dziedzictwo fonograficzne<\/em> przez Grzegorza Madali\u0144skiego i pozostaje w opracowaniu.<\/p>\n\n\n