Kolekcja nagrań Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu

Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu
ul. Długosza 3, 33-300 Nowy Sącz
mcksokol.pl

Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu od lat 70. XX wieku prowadzi systematyczną dokumentację niematerialnego dziedzictwa kulturowego Małopolski, ze szczególnym uwzględnieniem kultury ludowej i tradycji regionalnych. Zgromadzona kolekcja nagrań dźwiękowych i audiowizualnych stanowi unikatowe świadectwo przemian zachodzących w folklorze muzycznym regionu.

Zbiory archiwalne obejmują nagrania muzyki ludowej, tradycyjnego śpiewu, tańca regionalnego, obrzędów i zwyczajów, a także wywiady etnograficzne, etnomuzykologiczne i dialektologiczne prowadzone z twórcami ludowymi, muzykami oraz przedstawicielami najstarszego pokolenia. W skład kolekcji wchodzą także materiały rejestrowane zarówno podczas festiwali, konkursów i przeglądów, jak i w trakcie badań terenowych realizowanych przez kadrę MCK SOKÓŁ. W ramach prowadzonej dokumentacji rejestrowane są także wywiady z zasłużonymi w różnych dziedzinach kultury ludowej działaczami regionalnymi. Równocześnie archiwizowane są kwestionariusze do badań o różnorodnej tematyce oraz prace dyplomowe studentów wszystkich edycji prowadzonego przez MCK SOKÓŁ Studium Folklorystycznego. 

W zasobach instytucji znajdują się również bogate kolekcje fotografii analogowych i cyfrowych, negatywów oraz diapozytywów dokumentujących sztukę ludową, sylwetki twórców, zespoły folklorystyczne, grupy obrzędowe i teatry regionalne z całej Małopolski. 

Archiwum zawiera obecnie ok. 3000 wywiadów terenowych (etnograficznych, etnomuzykologicznych i dialektologicznych), ok. 6000 zdjęć analogowych oraz ponad 145 000 zdjęć cyfrowych, a kolekcja materiałów audio-video obejmuje ok. 72 000 godzin nagrań. Wybrane archiwalia stanowią często jedyne zachowane świadectwo określonych zjawisk kulturowych lub działalności konkretnych twórców, co czyni je cennym źródłem do badań naukowych, edukacji i praktyki zespołów regionalnych.

Aktualnie (od 2025 r.) MCK SOKÓŁ realizuje projekt „Karpacka Biblioteka Cyfrowa”, którego celem jest digitalizacja, opracowanie merytoryczne i udostępnienie online unikalnych zasobów niematerialnego dziedzictwa kulturowego Małopolski. W ramach projektu przeniesiona na postać cyfrową zostanie cześć obiektów, w tym transkrypcje muzyczne i tekstowe z nagrań dźwiękowych i filmów dokumentujących muzykę ludową, taniec i gwarę, fotografie sztuki ludowej oraz baza wywiadów terenowych. Zasoby te będą udostępnione w formie nowoczesnej platformy internetowej, umożliwiającej powszechny dostęp.

Niezależenie w 2025 r. MCK SOKÓŁ rozpoczął współpracę w Instytutem Sztuki PAN, której celem jest włączenie nagrań dokumentalnych do centralnego repozytorium Etnofon, dzięki czemu będą one mogły służyć pogłębionym etnomuzykologicznym badaniom porównawczym.