Etnophone
Polish traditional music - phonographic heritage. Current state, preservation, sharing is a strategic and multi-stage project implemented since 2014 at the Phonographic Collections of the Institute of Art of the Polish Academy of Sciences under the direction of Dr Jacek Jackowski. The project aims to create, develop and maintain a central digital repository (etnofon.ispan.pl) of documentary phonographic and film recordings capturing Polish traditional song and music as well as folk dance.
They say about us
Project reviews

„Etnofon.pl jest jednym z nielicznych Repozytoriów Cyfrowych do których chętnie wracam podczas swojej pracy naukowej.Dobrze zaprojektowana baza danych, intuicyjne opcje wyszukiwania i logicznie pogrupowane treści sprawiają, że ta fonograficzna biblioteka cyfrowa jest doskonałym narzędziem do badań nad folklorem.Ciekawy jest także zamysł Autorów, aby Etnofon zrzeszał inne polskie instytucje posiadające archiwalia muzyczne.Tego – moim zdaniem – wciąż brakuje w obecnych działaniach digitalizacyjnych w naszym kraju, a dzięki takim projektom, mamy szansę na kompletowanie zasobów muzyki tradycyjnej w jednym – dobrze opracowanym technicznie – miejscu.

„Dla mnie Etnofon to przełomowy projekt w polskich badaniach nad muzyką i kulturą ludową.Stwarza on zupełnie nowe możliwości, dając bezpośredni dostęp do olbrzymiego zasobu materiałów, które do tej pory były rozproszone i słabo rozpoznane.
Podjęta na szeroką skalę digitalizacja polskich zbiorów fonograficznych oraz ich umieszczenie w centralnym repozytorium ma kilka niewątpliwych zalet, spośród których moim zdaniem najważniejsze są trzy:

  • proces digitalizacji odbywa się tu w sposób wystandaryzowany, z użyciem najnowocześniejszych technologii, co gwarantuje wysoką jakość cyfrowych materiałów;
  • materiały wprowadzane do repozytorium – niezależnie od ich pochodzenia – są opisywane również w sposób wystandaryzowany, co umożliwia sprawne poruszanie się po tym ogromnym zasobie oraz jego przeszukiwanie według różnych kryteriów;
  • nagrania trudno dostępne, a niekiedy nawet całkowicie niedostępne (np.

„Polska jest krajem, który wyjątkowo wiele poniósł strat archiwalnych w czasie drugiej wojny światowej.Dotyczy to także zbiorów muzycznych.Tym większe znaczenie  ma wyjątkowy w swym charakterze zbiór fonograficzny Instytutu Sztuki PAN, którego fundamentem stały się materiały zgromadzone podczas Akcji Zbierania Folkloru Muzycznego.Uzupełniany w trakcie muzykologicznych obozów studenckich i wyjazdów pracowników Instytutu Sztuki PAN, zbiór ten jest bez wątpienia najcenniejszą polską kolekcją muzyki tradycyjnej.Ale moją największą radością jest to, że na tym nie poprzestano – archiwalia te są otwierane, udostępniane i są łączone w sieć wraz z innymi kolekcjami, tworząc bezcenny skarb muzycznej spuścizny poprzednich pokoleń.”

„Projekt „Polska muzyka tradycyjna – dziedzictwo fonograficzne.Stan aktualny, zachowanie, udostępnianie”, realizowany w IS PAN od 2014 roku pod kierunkiem dra Jacka Jackowskiego, to jeden z najistotniejszych współczesnych zamysłów naukowych dotyczących szeroko rozumianej polskiej kultury ludowej.Obejmuje on także kulturę muzyczną mniejszości etnicznych zamieszkujących Polskę i ma zakres interdyscyplinarny – jestem przekonany, że będzie istotny nie tylko dla etnomuzykologów, ale także dla kulturoznawców, folklorystów, etnologów, filologów, gwaroznawców, medioznawców, teologów, a także muzyków i nieprofesjonalnych amatorów polskiej kultury ludowej (których liczba stale rośnie).

Należy podkreślić, że scentralizowanie kolekcji i utworzenie jednej bazy cyfrowej dla polskiej muzyki ludowej umożliwi naukowe badania porównawcze na niespotykaną dotąd skalę.

„Realizowany od kilku lat projekt Polska muzyka tradycyjna – dziedzictwo fonograficzne.Stan aktualny – zachowanie – udostępnianie uświadamia, jak bogate są zbiory nagrań polskiej muzyki ludowej, znajdujące się w różnych placówkach kultury, instytutach naukowych, rozgłośniach Polskiego Radia, archiwach muzealnych czy kolekcjach prywatnych.Większość nagrań wymaga zabezpieczenia, przegrania na współczesne nośniki, specjalistycznego opracowania, digitalizacji i – docelowo – udostępnienia poprzez bazę internetową.Stworzy to w miarę pełny obraz dokumentacji dźwiękowej polskiej muzyki ludowej, dokonywanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat przez badaczy, etnomuzykologów, folklorystów i pasjonatów tej muzyki.

„Od lat pięćdziesiątych XX wieku gromadzone są w Polsce nagrania muzyki ludowej – począwszy od niemającej precedensu Akcji Zbierania Folkloru Muzycznego po szereg tak indywidualnych, jak i instytucjonalnych inicjatyw, których głównym celem było (i jest nadal) dokumentowanie i zachowanie tradycyjnych form kultury muzycznej.Trudno dziś oszacować, jak liczne są ogółem te zbiory.Trudno też ocenić, jaką przedstawiają wartość – historyczną, etnograficzną, artystyczną, a także w jakim stanie technicznym znajdują się nośniki, na których dokonane zostały rejestracje (zarówno dźwiękowe, jak i audiowizualne).

„Zasoby nagrań audio oraz filmowych, dokumentujących folklor(szczególnie sztuki performatywne – śpiew, muzykę instrumentalną, taniec) polski oraz mniejszości narodowych i etnicznych, są tyleż duże (nadspodziewanie) co rozproszone.Wobec katastrofalnych szkód jakie poczyniła w tej dziedzinie II wojna światowa są to zbiory bezcenne.Dlatego długofalowa inicjatywa Instytutu Sztuki PAN, także we współpracy ze Stowarzyszeniem Liber Pro Arte – centralizacji tych zbiorów oraz informacji o nich, technologicznego wsparcia, digitalizacji, fachowego opracowania i udostępniania – jest w najwyższej mierze godna wsparcia.

„Projekt mgr Jacka P.Jackowskiego, kierownika Zbiorów Fonograficznych w Instytucie Sztuki PAN, członka Stowarzyszenia Liber Pro Arte, jest kluczowy dla zachowania nośników dźwiękowych dokumentujących folklor muzyczny w Polsce.Nagrania te, sięgające wstecz lat sześćdziesiątych XX w.są rozproszone w różnych instytucjach i lokalnych placówkach kultury.Zmiany kadrowe, zmienność programów działalności tych placówek w gminach, powiatach, województwach naraża te kolekcje sporządzone przez lokalnych pasjonatów muzyki tradycyjnej/etnicznej/ludowej na zaniedbanie, zapomnienie i zniszczenie.

Stowarzyszenie Liber Pro Arte
 Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Logo Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego